Турак жай
Боз үй
Боз үй
Бир саатта чогултулуп, жарым саатта чечилүүчү үй. Кыргыз оюмунун бүтүндөй түзүмү — анын дубалдарынын, күмбөзүнүн жана полунун түзүмү.
Түзүлүш
Дубалдары шакек түрүндө коюлган керегелер. Алардан куполго ууктар кетип, түндүккө биригет. Сыртынан баары кийиз менен жабылып, ылдый жагынан тасма менен курчалып, чий менен оролгон. Жыгачы ат менен ташууга ылайыктуу гана өлчөмдө, бир дагы уук ашык эмес.
Оюу үчүн бул эмнеге маанилүү
Боз үй тегерек, ошондуктан кыргыз оюмунун композициясы да тегерек: борбор, талаа, жээк тегерете. Төрт бурчтуу панно — бул бир тилден экинчи тилге котормо, жана бул котормону аң-сезимдүү түрдө жасоо керек. Ошондуктан конструктор композицияны зоналардан — борбор, талаа, жээк, бурч — курат, сүрөттөрдү холстко жөн эле жайгаштырбайт.
Таануу
Боз үй жасоо боюнча билим жана көндүмдөр 2014-жылы ЮНЕСКО тарабынан Адамзаттын материалдык эмес маданий мурастарынын репрезентативдик тизмесине киргизилген — Кыргызстан менен Казакстандын биргелешкен өтүнмөсү катары.
Сөздөр
- Боз үй · boz uy
- Юрта, «серый дом»Кыргызы называют юрту так; слово «юрта» — тюркское, но не кыргызское самоназвание
- Кереге · kerege
- Раздвижная решётка стены
- Уук · uuk
- Купольная жердь
- Түндүк · tunduk
- Круг в вершине куполаИзображён на флаге Кыргызстана
- Босого · bosogo
- Дверная рама
Ушул макаланын оюулары
Булак: UNESCO, Repository of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, UNESCO · Акматалиев А., Кыргыздын кол өнөрчүлүгү, 1996, ISBN 5-655-00960-9