Doston

«Manas» dostoni

Манас

«Iliada» va «Odisseya»ni qoʻshib hisoblagandan ham kattaroq boʻlgan va hozirgi kungacha yoddan ijro etiladigan ogʻzaki doston.

YUNESKO · Reprezentativ roʻyxat · 2013Kyrgyz epic trilogy: Manas, Semetey, Seytek

Bu nima

Manas, uning oʻgʻli Semetey va nabirasi Seytek haqidagi trilogiya — qirgʻiz qabilalarining birlashish tarixidir. U hech qachon kitob boʻlmagan: uni manaschi kuylaydi va har bir ijrochi birovnikini yodlamasdan, oʻz versiyasini olib boradi. Dostonni yozib olish faqat XIX asrda boshlangan va turli dostonchilarning yozuvlari bir-biridan farq qiladi — bu xato emas, balki janrning xususiyatidir.

Undan naqshda nimalar bor

Qumayiq — Manasning afsonaviy iti — sadoqat naqshi boʻlib qolgan. Bugu ene, Ona bugʻu — bugu urugʻining momosi boʻlib, bugʻu shoxlari ov oʻljasi sifatida emas, balki kelib chiqish belgisi sifatida oʻqiladi. Doston — naqshlar oʻz maʼnolarini oladigan lugʻatdir.

Eʼtirof

Qirgʻizlarning «Manas», «Semetey», «Seytek» epik trilogiyasi 2013-yilda YUNESKOning Insoniyat nomoddiy madaniy merosi reprezentativ roʻyxatiga kiritilgan.

Soʻzlar

Манасчы · manaschy
Сказитель, исполняющий «Манас»
Кумайык · kumayyk
Легендарный пёс Манаса
Бугу эне · Bugu ene
Мать-олениха, прародительница

Ushbu maqolaning naqshlari

Mavzuga oid buyumlar

Manba: UNESCO, Repository of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, UNESCO · Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025