Эпос

«Манас» эпосу

Манас

Илиада менен Одиссеяны кошкондон да узун жана азыркыга чейин жатка айтылып келе жаткан оозеки эпос.

ЮНЕСКО · Репрезентативдик тизме · 2013Kyrgyz epic trilogy: Manas, Semetey, Seytek

Бул эмне

Манас, анын уулу Семетей жана небереси Сейтек жөнүндөгү трилогия — кыргыз урууларынын биригүү тарыхы. Ал эч качан китеп болгон эмес: аны манасчылар айтышат, ар бир аткаруучу башканыкыны жаттабастан, өз версиясын айтат. Эпосту жазып алуу XIX кылымда гана башталган жана ар кандай айтуучулардын жазуулары бири-биринен айырмаланат — бул жанрдын касиети, ката эмес.

Оюудагы маани

Кумайык — Манастын легендарлуу тайганы — ишенимдүүлүктүн белгиси катары калган. Бугу эне — бугу уруусунун түпкү теги, ал эми бугунун мүйүзү аңчылык олжосу эмес, тегинин белгиси катары окулат. Эпос — бул мотивдер өз маанисин алган сөздүк.

Таануу

Кыргыздын «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпостук үчилтиги 2013-жылы ЮНЕСКОнун Адамзаттын материалдык эмес маданий мурастарынын репрезентативдик тизмесине киргизилген.

Сөздөр

Манасчы · manaschy
Сказитель, исполняющий «Манас»
Кумайык · kumayyk
Легендарный пёс Манаса
Бугу эне · Bugu ene
Мать-олениха, прародительница

Ушул макаланын оюулары

Булак: UNESCO, Repository of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, UNESCO · Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025