Эпос
«Манас» эпосу
Манас
Илиада менен Одиссеяны кошкондон да узун жана азыркыга чейин жатка айтылып келе жаткан оозеки эпос.
Бул эмне
Манас, анын уулу Семетей жана небереси Сейтек жөнүндөгү трилогия — кыргыз урууларынын биригүү тарыхы. Ал эч качан китеп болгон эмес: аны манасчылар айтышат, ар бир аткаруучу башканыкыны жаттабастан, өз версиясын айтат. Эпосту жазып алуу XIX кылымда гана башталган жана ар кандай айтуучулардын жазуулары бири-биринен айырмаланат — бул жанрдын касиети, ката эмес.
Оюудагы маани
Кумайык — Манастын легендарлуу тайганы — ишенимдүүлүктүн белгиси катары калган. Бугу эне — бугу уруусунун түпкү теги, ал эми бугунун мүйүзү аңчылык олжосу эмес, тегинин белгиси катары окулат. Эпос — бул мотивдер өз маанисин алган сөздүк.
Таануу
Кыргыздын «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпостук үчилтиги 2013-жылы ЮНЕСКОнун Адамзаттын материалдык эмес маданий мурастарынын репрезентативдик тизмесине киргизилген.
Сөздөр
- Манасчы · manaschy
- Сказитель, исполняющий «Манас»
- Кумайык · kumayyk
- Легендарный пёс Манаса
- Бугу эне · Bugu ene
- Мать-олениха, прародительница
Ушул макаланын оюулары
Булак: UNESCO, Repository of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, UNESCO · Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025