Эпос

«Манас» эпосу

Манас

«Илиада» менен «Одиссеяны» кошкондон да чоң жана ушул күнгө чейин жатка айтылып келе жаткан оозеки эпос.

ЮНЕСКО · Репрезентативдик тизме · 2013Kyrgyz epic trilogy: Manas, Semetey, Seytek

Бул эмне

Манас, анын уулу Семетей жана небереси Сейтек жөнүндөгү үчилтик — кыргыз урууларынын биригүү тарыхы. Ал эч качан китеп болгон эмес: аны манасчылар айтат, жана ар бир айтуучу бирөөнүкүн жаттап албастан, өзүнүн вариантын алып барат. Эпосту XIX кылымда гана жазып башташкан, жана ар кандай айтуучулардын жазуулары бири-биринен айырмаланат — бул ката эмес, жанрдын өзгөчөлүгү.

Андан оюуда эмне бар

Кумайык — Манастын легендарлуу тайганы — берилгендиктин мотиви болуп калды. Бугу эне — бугу уруусунун түпкү энеси, жана бугунун мүйүздөрү аңчылык олжосу катары эмес, келип чыгуунун белгиси катары окулат. Эпос — мотивдер маанисин алган сөздүк.

Таануу

Кыргыздын «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпикалык үчилтиги 2013-жылы ЮНЕСКОнун Адамзаттын материалдык эмес маданий мурастарынын репрезентативдик тизмесине киргизилген.

Сөздөр

Манасчы · manaschy
Сказитель, исполняющий «Манас»
Кумайык · kumayyk
Легендарный пёс Манаса
Бугу эне · Bugu ene
Мать-олениха, прародительница

Ушул макаланын оюулары

Тема боюнча буюмдар

Булак: UNESCO, Repository of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, UNESCO · Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025