Символика
Геометриянын мааниси
Ромб коргойт, спираль жылат, тегерек туюкталат. Форма андан мүйүздү же кушту тааныганга чейин эле маанини алып жүрөт.
Беш форма
Үч бурчтуктар жана ромбдор — коргоо, туруктуулук, тартип. Спиралдар жана тармалдар — жашоонун кыймылы, үзгүлтүксүздүк, жаңылануу. Тегерек жана анын ичиндеги шакекчелер — чексиздик жана айлампа. Тегеректин ичиндеги крест — карама-каршылыктардын биримдиги: күн менен түндүн, күн менен айдын. Курч тикенектер — энергия, күч, жоокерчилик.
Эмне үчүн бул мотивдерден бөлөк
Форманын мааниси мотив таанылбаган жерде да иштейт. Шырдакты биринчи жолу көргөн адам «кочкор мүйүз» деп атабайт, бирок спиралды кыймыл катары окуйт — жана туура окуйт. Бул оюу сөздүксүз түшүнүктүү болгон деңгээл, жана кардарга түшүндүрүүнү ушундан баштоо мааниге ээ.
Сөздөр
- Айлампа · aylampa
- Спираль, круговорот
- Эрек · erek
- Волны и зигзаги
Ушул макаланын оюулары
Тема боюнча буюмдар
Булак: Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025 · Рындин М. В., Киргизский национальный узор, 1948, 102 с., тираж 1200