Символика
Геометриянын мааниси
Ромб коргойт, спираль кыймылдайт, тегерек туюуктайт. Форма анда мүйүз же куш таанылганга чейин эле маанини алып жүрөт.
Беш форма
Үч бурчтуктар жана ромбдор — коргоо, туруктуулук, тартип. Спиралдар жана ийримдер — жашоонун кыймылы, үзгүлтүксүздүк, жаңылануу. Тегерек жана анын ичиндеги шакекчелер — чексиздик жана айлампа. Тегеректин ичиндеги крест — карама-каршылыктардын биримдиги: күн менен түн, күн менен ай. Курч тикендер — энергия, күч, жоокердик.
Бул эмне үчүн мотивдерден өзүнчө
Форманын мааниси мотив таанылбаган жерде да иштейт. Шырдакты биринчи жолу көргөн адам «кочкор мүйүз» деп атабаса да, спиралды кыймыл катары окуйт — жана туура окуйт. Бул орнамент сөздүксүз түшүнүктүү болгон деңгээл, кардарга түшүндүрүүнү ушул жерден баштоо туура.
Сөздөр
- Айлампа · aylampa
- Спираль, круговорот
- Эрек · erek
- Волны и зигзаги
Ушул макаланын оюулары
Булак: Хегай А., Кыргызский орнамент: семантика и эстетика, 2025 · Рындин М. В., Киргизский национальный узор, 1948, 102 с., тираж 1200